en بررسی تأثیر متفورمین بر ویژگی‌های استریولوژیکی و فراساختاری تخمدان در موش‌های صحرایی بالغ دیابتی شده با استفاده از داروی استرپتوزوتوسین: یک مطالعه تجربی Reproductive Anatomy Original Article Original Article <strong><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">مقدمه: </span></span></strong><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">دیابت یکی از شایع&shy;ترین بیماری&shy;های مزمن است که بر بسیاری از اعضای بدن از جمله سیستم تولید&shy;مثل در زنان و مردان تأثیر دارد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">هدف: </span></span></strong><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">این مطالعه برای بررسی تأثیر داروی متفورمین بر خصوصیات استریولوژیکی و فراساختاری تخمدان در دیابت القایی ناشی از استرپتوزوتوسین در موش&shy;های صحرایی ماده بالغ انجام شد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">مواد و روش&shy;ها:</span></span></strong> <span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">هفتاد سر موش صحرایی نژاد </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Sprague Dawley</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;"> به طور مساوی به 7 گروه، کنترل؛ دیابت القایی (یکبار تزریق داخل صفاقی استرپتوزوتوسین به میزان 65 میلی</span></span><span style="font-size:11.0pt;">&shy;</span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">گرم به ازای یک کیلوگرم)؛ درمان با متفورمین (روزانه 50 میلی</span></span><span style="font-size:11.0pt;">&shy;</span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">گرم متفورمین خوراکی به ازای هر 100 گرم وزن بدن)؛ دیابتی درمان شده با متفورمین (تجویزاسترپتوزوتوسین+متفورمین)؛ شاهد 1 (یکبار تزریق درون صفاقی سدیم سیترات)؛ شاهد 2 (تجویز 5/0 میلی&shy;لیتر آب مقطر خوراکی)؛ شاهد 3 (تجویز هم زمان سیترات سدیم+آب مقطر) تقسیم شد. شاخص توده بدنی، وزن تخمدان، میزان قند خون، کلسترول و تری</span></span><span style="font-size:11.0pt;">&shy;</span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">گلیسیرید، اندازه&shy;گیری شد. مشخصات استریولوژیکی (تعداد سلول</span></span><span style="font-size:11.0pt;">&shy;</span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">های گرانولوزا و فولیکول</span></span><span style="font-size:11.0pt;">&shy;</span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">ها، حجم کل تخمدان، حجم قشر و مدولای تخمدان، نسبت قطر هسته به سیتوپلاسم تخمک</span></span><span style="font-size:11.0pt;">&shy;</span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">ها) و خصوصیات فراساختاری تخمدان مورد بررسی قرار گرفت.</span></span><br> <strong><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">نتایج: </span></span></strong><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">در گروه دیابت القایی؛ قند خون موش&shy;های صحرایی افزایش داشت. شاخص توده بدنی، تعداد سلول&shy;های گرانولوزا، تعداد فولیکول&shy;های بدوی، اولیه و ثانویه، حجم کلی تخمدان و قشر آن، نسبت قطر هسته به اووپلاسم کاهش و تعداد فولیکول&shy;های آترتیک افزایش یافت. ارزیابی&shy;های فراساختاری تخمدان در موش&shy;های صحرایی دیابتی نشان از آسیب بیشتر بافت تخمدان در گروه&shy;های دیابتی حتی در گروه دیابتی دریافت&shy;کننده متفورمین نسبت به سایر گروه&shy;ها بوده است.</span></span><br> <strong><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">نتیجه&shy; گیری: </span></span></strong><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">دیابت اثرات مخربی بر فولیکول</span></span><span style="font-size:11.0pt;">&shy;</span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">های تخمدان دارد و موجب تخریب آن&shy;ها می&shy;شود. همچنین، اندازه فولیکول</span></span><span style="font-size:11.0pt;">&shy;</span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">ها و تخمک</span></span><span style="font-size:11.0pt;">&shy;</span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">ها، تعداد سلول</span></span><span style="font-size:11.0pt;">&shy;</span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">های گرانولوزا و ارگانل</span></span><span style="font-size:11.0pt;">&shy;</span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">های تخمک که در رشد و تکامل فولیکول</span></span><span style="font-size:11.0pt;">&shy;</span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:11.0pt;">ها نقش دارند، متاثر از دیابت هستند و متفورمین اثرات پیشگیرانه ندارد.</span></span><span style="font-family:B Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span><br> &nbsp; <strong>Background:</strong> Diabetes is a chronic disease that can affect almost all of the body organs, including male and female reproductive systems.<br> Objective: This study was designed to investigate the preventive effects of metformin on stereological and ultra-structural characteristics of the ovary in the streptozotocin-induced diabetes adult female rats.<br> <strong>Materials and Methods</strong>: Seventy adult (8-10 wk.) female Sprague-Dawley rats (180-200 gr) were equally divided, as follows: (n= 10/ each) control; STZ-induced diabetes (single dose of 65 mg/kg STZ, IP); metformin-treated (50 mg/100 gr of body weight, orally); diabetic-metformin-treated; sham 1, (single dose of sodium citrate); sham 2, (0.5 ml of daily oral distilled water); and sham 3, (sodium citrate + distilled water treated). The Body mass index, ovarian weight, blood sugar level, cholesterol, and triglyceride were measured. The stereological and ultrastructural features of ovary were assessed.<br> <strong>Results:</strong> The blood sugar of induced-diabetic rats was increased (p<0.01). The BMI (p<0.01), number of granulosa cells (p = 0.04), primordial, primary and secondary follicles (p = 0.03), total volume of ovary (p<0.01) and cortex, nucleus diameter ratio to the cytoplasm of the oocyte were decreased. The number of atretic follicles in the diabetic and diabetic + metformin-treated rats were increased (p<0. 01). The ultrastructural characteristics of ovary were more damaged in diabetic rats.<br> <strong>Conclusion:</strong> Diabetes has destructive effects on ovarian follicles and causes follicular atresia. Also, the size of oocytes, numbers of granulosa cells and ooplasmic organelles, which are involved in the folliculogenesis are affected by diabetes and metformin has no preventive effects.<br> &nbsp; دیابت, متفورمین, تخمدان, بافت. Diabetes, Metformin, Ovary, Tissue 651 666 http://ijrm.ir/browse.php?a_code=A-10-870-1&slc_lang=en&sid=1 parisa mehrabianfar parisamehrabi428@gmail.com 0000-0001-6348-3052 No Department of Anatomical Sciences School of Medicine, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran. farzaneh dehghani dehghanf@sums.ac.ir 0000-0003-2217-5672 No professor of histology and embryology nargess karbalaei Karbalai@sums.ac.ir 0000-0003-4619-2872 No Histomorphometry and Stereology Research Center, Shiraz University of Medical Science, Shiraz, Iran fakhroddin mesbah mesbahf@sums.ac.ir 0000-0002-5655-3240 Yes Department of Anatomical Sciences School of Medicine, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran.