en عوامل پیچیده مؤثر بر تخریب DNA اسپرم در آزمایشگاه‌: یک مقاله مروری Assisted Reproductive Technologies Review article Review Article <div style="text-align: justify;"><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">تخریب DNA اسپرم (SDF)&nbsp;</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">D</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">) به‌طور فزاینده‌ای به‌عنوان شاخص زیستی کلیدی در باروری مردان شناخته می‌شود و بر باروری طبیعی، نتایج فناوری‌های کمک‌باروری و موفقیت بارداری تأثیر می‌گذارد. برخلاف&nbsp; پارامترهای متعارف مایع منی،</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">SDF</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> مستقیماً بازتاب‌دهنده‌ی یکپارچگی کروماتین و پتانسیل ژنتیکی اسپرم است. از نظر مکانیسمی، استرس اکسیداتیو و آپوپتوز ناقص، مسیرهای اصلی آسیب </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">DNA</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> به‌شمار می‌آیند. روش‌های بالینی و آزمایشگاهی مانند سانتریفیوژ، انکوباسیون طولانی‌مدت، انجماد و نگهداری نامناسب در دما یا نور نامطلوب می‌توانند موجب افزایش گونه‌های فعال اکسیژن و کاهش پایداری </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">DNA</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> شوند. همچنین مواد مصرفی در آزمایشگاه‌های فناوری کمک‌باروری شامل دستکش‌ها، مواد افزودنی محیط کشت و ظروف نگهداری ممکن است ترکیبات سمی آزاد کنند که به </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">DNA</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> اسپرم آسیب می‌زند. در حالی که برخی روش‌های جراحی مانند واریکوسلکتومی کیفیت اسپرم را بهبود می‌دهند، سایر روش‌ها از جمله برداشت اسپرم از بیضه می‌توانند خطر آسیب اکسیداتیو را افزایش دهند. این بررسی روایی از طریق جستجوی جامع متون در پایگاه‌های داده </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">PubMed</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">، </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Scopus</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> و </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Google Scholar</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> برای مطالعات منتشر شده بین سال‌های 2000 تا 2025 انجام شد. کلمات کلیدی مرتبط با </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">SDF</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">، استرس اکسیداتیو و عوامل یاتروژنیک در فناوری‌های کمک باروری برای مطالعات به زبان انگلیسی استفاده شد. این کلمات غربالگری شدند و داده‌ها بر اساس ارتباط روش‌شناختی و اهمیت بالینی استخراج شدند. برای کاهش آسیب </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">DNA</span></span><span dir="RTL" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> یاتروژنیک، بهترین شیوه‌ها بر پروتکل‌های بهینه جابجایی، محیط‌های غنی از آنتی‌اکسیدان، کنترل کیفیت هوا و روش‌های پیشرفته انتخاب اسپرم، مانند میکروفلوئیدیک، تأکید دارند. این بررسی بر عوامل پیچیده و مداخلات آزمایشگاهی که ممکن است ناخواسته </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">SDF</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> را افزایش دهند، تمرکز دارد و استراتژی‌های پیشگیرانه را برای حفظ یکپارچگی </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">DNA</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:"> اسپرم و بهبود نتایج فناوری‌های کمک&shy;باروری برجسته می‌کند.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" times="">Sperm DNA fragmentation (SDF) is increasingly recognized as a key biomarker of male fertility, influencing natural conception and assisted reproduction clinical outcomes. Unlike conventional semen parameters, SDF directly reflects chromatin integrity and the sperm&rsquo;s genetic potential. Mechanistically, oxidative stress and abortive apoptosis represent the main pathways leading to DNA damage. Laboratory practice, such as centrifugation, prolonged incubation, cryopreservation, and inappropriate temperature or light exposure can elevate reactive oxygen species and compromise DNA stability. Similarly, materials used in in vitro fertilization laboratories, including gloves, media additives, and storage containers may release toxic compounds that harm sperm DNA. While, certain surgical procedures, such as varicocelectomy, can improve sperm quality, others, including testicular sperm retrieval, pose risks of oxidative injury. This narrative review was conducted through a comprehensive literature search in PubMed, Scopus, and Google Scholar databases for studies published between 2000 and 2025. The keywords related to SDF, oxidative stress, and iatrogenic factors in assisted reproductive technologies were used for English-language studies. They were screened, and data were extracted based on methodological relevance and clinical significance. To mitigate iatrogenic DNA damage, best practices emphasize optimized handling protocols, antioxidant-enriched media, air quality control, and advanced sperm selection methods, such as microfluidics. This review focuses on complex factors and laboratory interventions that may inadvertently increase SDF, highlighting preventive strategies to preserve sperm DNA integrity and improve assisted reproductive technologies outcomes.</span></span></span></span></span></div> اسپرم, تخریب DNA, ناباروری مردان, استرس اکسیداتیو, فناوری‌های کمک‌باروری. Sperm, DNA fragmentation, Male infertility, Oxidative stress, Assisted reproductive technologies. 971 984 http://ijrm.ir/browse.php?a_code=A-10-201-3&slc_lang=en&sid=1 Moones Vasiee moonesvasiee@gmail.com 0000-0001-5895-4251 No Abortion Research Center, Yazd Reproductive Sciences Institute, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran. Azam Agha-Rahimi a.agharahimi@ssu.ac.ir; 63rahimi@gmail.com 0000-0002-7579-6192 Yes Research and Clinical Center for Infertility, Yazd Reproductive Sciences Institute, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran.